Hoog ziekteverzuim voorkomen? 10 tips voor (HR-)managers

Thirza Palm-Veenstra
Contentspecialist
29/5/2024
•
ph
min. leestijd

Inhoud

Hoog ziekteverzuim voorkom je met een duidelijk verzuimbeleid, inzicht in verzuimcijfers, open gesprekken en aandacht voor werkgeluk. Het is 08:55 uur. Je wordt gebeld door een collega. Hij meldt zich ziek. Alweer voor de tweede keer deze maand. Je wenst hem beterschap en vraagt welke taken overgedragen moeten worden. Nog voor je je telefoon hebt weggelegd, belt er alweer iemand. Ook zij meldt zich ziek. Geen goed begin van de dag. Even diep ademhalen en op zoek naar een oplossing. Je teamleden springen bij, maar eigenlijk wil je een duurzame aanpak om ziekteverzuim te voorkomen. Herkenbaar? In dit artikel geven we je 10 concrete tips.

Wanneer is het ziekteverzuim té hoog?

Een griepje, hoofdpijn, rugklachten: iedereen is weleens ziek. Maar wanneer wordt het ziekteverzuim te hoog? Kijk daarvoor naar de gemiddelden van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2023 lag het gemiddeld verzuimpercentage in Nederland op 5,25%. Dat betekent dat werknemers gemiddeld 52,5 van de 1000 dagen ziek waren. Een flinke stijging ten opzichte van 2014, toen het gemiddelde nog op 3,8% lag. Het CBS geeft ook inzicht in verzuim per bedrijfstak en naar bedrijfsgrootte.

Die cijfers helpen je om te bepalen wanneer je kunt spreken van (te) hoog verzuim. Kijk ook terug in de tijd: wat waren de gemiddelde verzuimpercentages de afgelopen jaren binnen jouw organisatie? Zo kun je een eigen gemiddelde vaststellen en tijdig verzuimgesprekken inplannen. En wist je dat je met preventiealgoritmen verzuim kunt voorspellen voordat het escaleert?

4 soorten ziekteverzuim

Het is ook goed om de verschillende typen ziekteverzuim te beschrijven in je verzuimbeleid. Zo is het duidelijk voor jou én voor je medewerkers.

  • Kortdurend ziekteverzuim: wanneer iemand een paar dagen tot een week niet kan werken, bijvoorbeeld door een griepje, verkoudheid of migraine.
  • Frequent ziekteverzuim: medewerkers die vaak kortdurend ziek zijn. Hoewel de klachten iedere keer mild zijn, kan dit soort verzuim veel invloed hebben op de teamflow.
  • Langdurig ziekteverzuim: als iemand meerdere weken, maanden of zelfs jaren niet kan werken, bijvoorbeeld door een ernstige ziekte, blessure of mentale klachten.
  • Ongeoorloofd ziekteverzuim: wanneer iemand zich ziek meldt zonder geldige reden. Een soort spijbelen dus.

Meest voorkomende oorzaken van verzuim

Om hoog ziekteverzuim te verminderen, is het slim om veelvoorkomende oorzaken in kaart te brengen. Houd bij om welke redenen jouw medewerkers zich ziek melden, zodat je doeltreffende maatregelen kunt nemen. Houd hierbij uiteraard rekening met de privacy van je werknemers. Volgens CBS-cijfers over 2022 verzuimden de meeste mensen vanwege:

  • Griep, verkoudheid of andere virusinfectie
  • Psychische klachten, overspannenheid of burn-out
  • Hoofdpijn of migraine
  • Darm- of maagklachten
  • Rugklachten

Wil je meer weten over de achtergronden van dit soort klachten? Lees dan het échte verhaal over ziekteverzuim in Nederland.

Wat zijn de gevolgen van (hoog) ziekteverzuim?

Ziekteverzuim heeft verschillende negatieve gevolgen voor je organisatie. Allereerst leidt het tot productiviteitsverlies: projecten en taken blijven liggen. Springen andere medewerkers bij? Fijn, maar wees alert op een te hoge werkdruk. Een hoog verzuim kan ook de teamdynamiek onder druk zetten. Als iemand vaak of langdurig ziek is, kan dat gevoelens van onrechtvaardigheid en frustratie opwekken. Denk aan gedachten als: "wij lossen het altijd op." Tot slot voel je hoog ziekteverzuim ook in de portemonnee, door kosten voor vervanging, medische verzekeringen en verminderde omzet.

De rol van leidinggevenden en HR bij ziekteverzuim

Verzuim is nooit volledig te voorkomen. Maar als leidinggevende of HR-manager speel je een cruciale rol in het beperken ervan, met name bij psychisch verzuim. Het is (mede) jouw taak om een gezonde en prettige werkomgeving te creëren. Dat zorgt voor medewerkers die vitaal en betrokken blijven. Hoe pak je dat aan? Hieronder vind je 10 praktische tips om ziekteverzuim te voorkomen en te verlagen.

Hoe voorkom je hoog ziekteverzuim als (HR-)manager? Hieronder 10 tips.

1. Maak een helder verzuimbeleid

Als HR-afdeling ben je verantwoordelijk voor een duidelijk verzuimbeleid. Hoe melden medewerkers zich ziek? Hoe is langdurig verzuim geregeld? Hoe verloopt re-integratie? Leg dit vooraf transparant vast, dat scheelt veel onduidelijkheid en gedoe achteraf.

2. Analyseer je verzuimcijfers

Meten is weten. Zodra je weet hoe vaak en waarom mensen zich ziek melden, kun je gerichte acties ondernemen. Houd verzuim structureel bij en herken trends en patronen. Die informatie helpt je bij het ontwikkelen van effectieve maatregelen om ziekteverzuim te verminderen. Bekijk ook hoe je verzuim en verloop kunt aanpakken met de juiste HR-oplossing.

3. Voer open gesprekken

Als je weet wat er speelt, kun je sneller ingrijpen. Voer regelmatig open gesprekken met je medewerkers: gesprekken waarin ruimte is voor eigen inbreng en waarin zij zich veilig voelen om problemen te delen. Daarmee groei je in vertrouwen en betrokkenheid. Medewerkers die zich gehoord voelen, melden zich minder snel ziek. Bespreek gezondheidsproblemen en stressfactoren dus voordat het te laat is. Een goede HR-gesprekscyclus helpt je daarbij.

4. Creëer een gezonde werkcultuur

Zorg voor ergonomisch verantwoorde werkplekken, gezonde snacks, voldoende bewegingsruimte en regelmatige pauzes. Bied medewerkers ook de mogelijkheid om thuis te werken of op flexibele tijden. Een gezonde werkcultuur is een van de krachtigste manieren om ziekteverzuim te verlagen.

5. Peil het sentiment op de werkvloer

Zijn er struggles op de werkvloer? Zitten mensen minder goed in hun vel? Zijn er onderlinge frustraties? Zet dan een anoniem medewerkersonderzoek uit. Zo kom je erachter wat er écht speelt en kun je tijdig bijsturen.

6. Maak werkgeluk inzichtelijk

Wist je dat je werkgeluk onder medewerkers kunt meten? Zo krijg je inzicht in hoe vitaal en betrokken je collega's zijn. Ons advies: peil werkgeluk regelmatig, zodat je op tijd kunt ingrijpen bij opvallende trends. Binnen de gesprekssoftware van Welder zit standaard een gelukswijzer die werkgeluk toetst op basis van de 4 psychologische basisbehoeften: autonomie, competenties, sociale relaties en rechtvaardigheid.

7. Train je leidinggevenden

Niet alleen HR draagt verantwoordelijkheid voor het terugdringen van verzuim. Leidinggevenden zijn onmisbaar om stress en overspannenheid vroegtijdig te signaleren. Zorg er dus voor dat zij trainingen krijgen om goed te luisteren, empathisch te reageren en passende maatregelen te nemen. Je kunt zulke trainingen extern afnemen, maar ook zelf e-learnings aanmaken via het leer- en ontwikkelplatform van Welder.

8. Stippel loopbaanpaden uit

Het is fijn om te weten waar je naartoe werkt. Als HR is het slim om inzicht te geven in loopbaanpaden. Met een duidelijk doel voor ogen groeit de motivatie en betrokkenheid van medewerkers, en dat draagt bij aan een lager verzuimpercentage.

9. Benut de talenten van je medewerkers

Overspannenheid ontstaat soms doordat iemand niet op zijn plek zit: het werk sluit niet aan bij zijn of haar talenten, vraagt te veel energie of geeft te weinig voldoening. Met de Talentenscan van Welder breng je in kaart wat iemands echte talenten zijn. Vervolgens kun je samen onderzoeken welke rol daar het beste bij past.

10. Schakel professionele hulp in

Dreigt langdurig ziekteverzuim door mentale problemen? Dan kun je altijd een coach of professional inschakelen. Die kan medewerkers ondersteunen bij stressmanagement, loopbaanbegeleiding of persoonlijke problemen. Combineer dit met preventief beleid om uitval zo vroeg mogelijk te signaleren en te voorkomen.

Veelgestelde vragen over ziekteverzuim voorkomen

Wat is een normaal verzuimpercentage in Nederland?

Volgens het CBS bedroeg het gemiddelde verzuimpercentage in Nederland in 2023 5,25%. Dit verschilt per sector en bedrijfsgrootte. Gebruik dit als benchmark om te bepalen of het verzuim binnen jouw organisatie (te) hoog is.

Hoe kun je ziekteverzuim verlagen als HR-manager?

Ziekteverzuim verlagen begint met inzicht: houd verzuimcijfers bij, analyseer oorzaken en voer regelmatig open gesprekken met medewerkers. Combineer dit met een gezonde werkcultuur, aandacht voor werkgeluk en gerichte trainingen voor leidinggevenden.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van verzuim?

De meest voorkomende oorzaken zijn virusinfecties, psychische klachten (zoals burn-out en overspannenheid), hoofdpijn, darm- en maagklachten en rugklachten. Psychisch verzuim is een groeiende categorie waar HR een actieve preventieve rol in kan spelen.

Wat is het verschil tussen kortdurend en langdurig ziekteverzuim?

Kortdurend verzuim duurt enkele dagen tot een week en heeft vaak een fysieke oorzaak. Langdurig verzuim duurt meerdere weken, maanden of langer en hangt vaak samen met ernstige lichamelijke of mentale klachten. Beide typen vragen om een andere aanpak in je verzuimbeleid.

Hoe meet je werkgeluk om verzuim te voorkomen?

Je kunt werkgeluk meten via pulse surveys en een gelukswijzer die inspeelt op de 4 psychologische basisbehoeften: autonomie, competenties, sociale relaties en rechtvaardigheid. Regelmatige metingen geven je een vroeg signaal wanneer het minder goed gaat met een medewerker.

Ziekteverzuim verlagen? Zet je medewerkers op 1

Samengevat: hoog ziekteverzuim verlaag je met een duidelijk verzuimbeleid, analyse van verzuimcijfers, open gesprekken, een gezonde werkcultuur en getrainde leidinggevenden. Wil jij die ziekteverzuimcijfers weer zien zakken? Dan begint het bij medewerkers die zich vitaal, betrokken en gewaardeerd voelen. Zorg dat ze werkgeluk ervaren, met passie werken en doen wat écht bij hen past. Het alles-in-één HR-platform van Welder helpt je daarbij: van medewerkersonderzoek en gesprekssoftware tot leren en ontwikkelen. Samen gaan we voor meer vitale en betrokken mensen in jouw organisatie.‍

Plan een demo

Meer over dit onderwerp

Verloop en verzuim
Blogpost

Verzuimbeleid opzetten: preventie, registratie en reïntegratie

Verloop en verzuim
Blogpost

Zo maak je verlooprisico’s zichtbaar

Verloop en verzuim
Blogpost

Hoog ziekteverzuim voorkomen? 10 tips voor (HR-)managers

Verloop en verzuim
Blogpost

Hybride werkmodel: vertrouwen zonder kantoorpresence

Verloop en verzuim
Blogpost

Waarom werknemers vertrekken: top 10 redenen en hoe voorkomen

Verloop en verzuim
Blogpost

Burn-out preventie op de werkvloer: de rol van HR en leidinggevenden

Verloop en verzuim
Blogpost

Remote work beleid template: wat erbij hoort en best practices

Verloop en verzuim
Blogpost

Hoog personeelsverloop? Hier 8 tips om dat te voorkomen

Verloop en verzuim
Blogpost

Verzuim voorspellen met preventiealgoritmen

Verloop en verzuim
Blogpost

Sturen op variërende productiviteit